سنگ زنی و پرداخت غلطک
به طور کلی سنگ زنی و پرداخت غلطک به فرآیندهایی گفته میشود که طی آن، قطعه مورد نظر به وسیله دستگاه های مخصوص و طبق اصول مشخصی، صاف و صیقلی شده و آماده استفاده میشوند.
اگر شما هم تجربه ای در زمینه صنعت داشته باشید، حتما میدانید که کار با ابزار و اشیایی که سطح ناهموار و زخمی دارند چقدر آزار دهنده است. سنگ و پرداخت غلطک و قطعه از جمله فرآیندهای ماشین کاری هستند که برای ایجاد سطحی صاف و صیقلی بر روی قطعات فلزی استفاده می شوند. این فرآیندها معمولاً برای تولید قطعات با دقت بالا و کیفیت سطحی عالی مورد استفاده قرار می گیرند. نام این فرایند را پرداخت غلطک عنوان کردیم. عده ای دیگر این فرایند را غلطک پرداختکاری مینامند. البته که هر دو نام صحیح است. میدانید که برای صاف و صیقلی کردن سطوح مختلف، نیازمند ابزارهای خاصی هستیم. امروز و در این مقاله قصد داریم که به برسی سنگ و پرداخت غلطک و قطعه بپردازیم. ما را تا پایان همراهی کنید.
تاریخچه سنگ زنی و پرداخت غلطک
شاید در ابتدا فکر کنید که این دو روش، مدرن هستند. اما اینگونه نیست. شواهد نشان میدهد که از هزاران سال پیش تا کنون این تکنیک ها وجود داشته اند. در مصر باستان از این روش ها برای تولید سلاح و همچنین تولید ابزارهای کشاورزی استفاده میشده است. به مرور زمان این تکنیک ها پیشرفت کرده و با تکنولوژی های روز ادغام شد. در قرن نوزدهم و با پیشرفت ماشین الات، سنگزنی به یک صنعت تبدیل شد. پس از مدتی با پیشرفت بیشتر تکنولوژی، در قرن بیستم، روش پرداخت غلطک با الهام گرفتن از سنگ زنی به وجود آمد. در ابتدای به وجود آمدن، از این دو روش برای صاف و صیقلی کردن چرخ دنده ها و قسمت های مختلف ماشین آلات استفاده میشد. امروز این دو روش جای بزرگی در صنعت جهانی دارند و مورد استفاده زیادی قرار میگیرند.
سنگ زنی چیست؟
به طور کلی سنگزنی فرآیندی است که در آن یک قطعه فلزی با یک سنگ سنباده چرخاننده ساییده می شود تا سطح آن صاف و صیقلی شود. سنگ سنباده از مواد ساینده مانند الماس، CBN یا اکسید آلومینیوم ساخته شده است. سنگزنی می تواند برای تولید قطعات با دقت بالا و کیفیت سطحی عالی استفاده شود. این فرآیند همچنین می تواند برای برداشتن مقدار زیادی از مواد از قطعه استفاده شود. اگر بخواهیم به شکلی دیگر این موضوع را تعریف کنیم، باید گفت که سنگ زنی همان فرایند برداشتن مواد اضافه از روی قطعات با استفاده از سایش است. شایان ذکر است که این فرایند معمولا در مراحل پایانی کار بر روی قطعه صورت میگیرد. پس از انجام این کار میتوان شاهد افزایش مشهود کیفیت سطح کار باشیم. به این فرایند پرداخت سطح هم گفته میشود.

انواع سنگ زنی
سنگزنی در انواع مختلفی وجود دارد. طبیعتا هر یک از این روش ها برای انجام کار خاصی کاربرد دارند. باید بدانید اینکه در هر موقعیت از کدام روش سنگزنی باید استفاده کرد، باید به اندازه، شکل، خاصیت ها و میزان تولید محصول توجه کرد. انواع رایج روش های سنگ زنی عبارتند از:
سنگ زنی تخت
در این نوع سنگ زنی، قطعه روی یک میز ثابت قرار می گیرد و سنگ سنباده به صورت عمودی حرکت می کند. در این روش قطعه به وسیله گیره ای که به آن کارگیر میگوییم روی میز قرار میگیرد کارگیر معمولا الکترومغناطیسی بوده یا با استفاده از خلاء کار میکند. این روش سنگ زنی بیشتر برای فولاد و چدن انجام میشود چراکه این دو عنصر مغناطیسی بوده و توسط کارگیر مغناطیسی میتوان به راحتی آن ها را نگه داشت.
سنگ زنی استوانه ای
همانگونه که از نامش پیداست، برای سنگ زنی سطوح و اشیاء استوانه ای و شانه های کار استفاده میشود. در این روش، هم چرخ ساینده و هم قطعه با سرعت معینی میچرخند. سپس سطح ساینده بر روی سطح خارجی قطعه استوانه ای قرار گرفته و عملیات سنگ زنی صورت میگیرد. لازم به ذکر است که با تغییر شکل سر ساینده، میتوان آن را به قسمت داخلی جسم استوانه ای فرو برده و محیط داخلی را سنگ زنی کرد.
سنگ زنی کنج
در این نوع سنگ زنی، قطعه روی یک میز چرخاننده قرار می گیرد و سنگ سنباده به صورت عمودی حرکت می کند. از این روش هنگامی استفاده میشود که امکان سنگ زنی کنج قطعات وجود نداشته باشد. به همین دلیل، قسمت سر ساینده کمی تیز تر طراحی شده و این امکان را فراهم میکند که بتوان کنج های قطعات که دسترسی به آن ها سخت است را سنگ زنی کرد.
مزایای سنگ زنی
اولین مزیت این روش، به دست آوردن یک سطح صاف و صیقلی برای تمامی قطعات میباشد.
دومین مزیت این روش، دقت بالای طقعات نهایی است. این اتفاق به دلیل رخ دادن توسط ماشین های دقیق و مهندسی شده رخ میدهد. نتیجه این کار، تمیز درآمدن کارهای بعدی است که با استفاده از این قطعه انجام میشود.
اما یکی دیگر از مزایایی که این روش دارد، این است که میتوان قطعات سخت بسیاری را سنگ زنی کرد. براده برداری با استفاده روش سنگ زنی، سرعت بیشتری نسبت به انجام همین کار با استفاده از دیگر روش ها دارد.
آخرین مزیتی که میخواهیم به بررسی آن بپردازیم، قابلیت برش و سنگ زنی مواد گرم میباشد. منظور ما از گرم، موادی هستند که حرارت بالایی دارند. این موضوع ممکن است که در روش های دیگر کمی کار را سخت کند اما در روش سنگ زنی مشکلی به وجود نمیآورد.


پرداخت غلطک چیست؟
پرداخت غلطک یا غلطک پرداختکاری فرآیندی است که در آن یک قطعه فلزی بین دو غلطک چرخاننده ساییده می شود تا سطح آن صاف و صیقلی شود. غلطک ها از مواد ساینده مانند الماس، CBN یا اکسید آلومینیوم ساخته شده اند. پردازش پرداخت غلطک می تواند برای تولید قطعات با دقت بالا و کیفیت سطحی عالی استفاده شود. این فرآیند همچنین می تواند برای برداشتن مقدار زیادی از مواد از قطعه استفاده شود. با استفاده از این روش میتوان به راحتی سطوح استیل و فلز را صیقل داد. نتیجه این کار داشتن سطحی کاملا هموار و مناسب برای انجام فعالیت های بعدی است. شایان ذکر است که این روش میتواند برای سایر سطوح و متریال دیگر نیز انجام شود. اما امروزه در دنیای صنعت، بیشتر فعالان حوزه فلز و استیل از آن استفاده میکنند.

تک فاز
این روش ساده ترین نوع پرداخت غلطک است. نام این روش تک فاز است. یعنی چه؟ یعنی فقط یک از طرفین غلطک به پرداختکاری مشغول میشود. در این روش قطعه میان دو غلطک قرار میگیرد. سپس یکی از غلطک ها شروع به سمباده کاری یک طرف از قطعه میکند. به صورت همزمان، طرف دیگر غلطک شروع به عملیات پرداختکاری بر روی بخش دیگر قطعه میکند. توجه داشته باشید که این عملیات پرداختکاری به وسیله گیلانس صورت میگیرد.
سه فاز
اما حال بپردازیم به یکی دیگر از روش های پرداخت غلطک. این روش کمی نسبت به مورد قبل پیچیده تر و سخت تر است. همچنین طبیعی است که مدت زمان بیشتری هم برای انجام آن صرف میشود. در این روش توان و برق مصرفی افزایش یافته و هر دو طرف غلطک شروع به فرایند سمباده کاری میکنند. پس از پایان سمباده کاری، نوبت به پرداختکاری غلطک میرسد. در این مرحله واکس مخصوص را بر روی گیلانس ها ریخته و عملیات پرداختکاری و جلادهندگی آغاز میشود.
مزایای پرداخت غلطک
اما به مانند سنگ زنی که مزایای زیادی داشت، پرداخت غلطک هم مزایایی دارد. البته که بسیاری از این مزایا شبیه به هم هستند اما بد نیست نگاهی دوباره به آن ها بیندازیم.
اولین مزیتی که پرداخت غلطک به ما میدهد، این است که در پایان سطوحی با سطح صاف و صیقلی را به ما داده تا بتوان از آن استفاده کرد.
دیگر مزیت آن عدم ایجاد صدا در هنگام استفاده از آن است. همچنین شایان ذکر است که نسبت به روش سنگ زنی، در روش پرداخت غلطک، کنترل بیشتری بر روی سمباده ها وجود دارد که موجب میشود به بیرون پرتاب نشوند.
یکی دیگر از مزیت های روش پرداخت غلطک، کنترل بهتر و راحت تر اپراتور و دستگاه بر روی سطوح فلزی و استیل میباشد تا از دستگاه خارج نشوند.
دیگر مزیت آن این است که میتوان قطعات به اشکالی پیچیده را هم درست کرد.
کاربردهای سنگ زنی و پرداخت غلطک
سنگ زنی و پرداخت غلطک در طیف گسترده ای از صنایع مورد استفاده قرار می گیرند. با داشتن دانش کافی جهت استفاده از این روش ها میتوانیم استفاده های بسیار زیادی از آن ها کنیم. برخی از کاربردهای رایج سنگ زنی و پرداخت غلطک عبارتند از:
صنایع خودروسازی
میدانید که چه برای ساختن قسمت داخلی و چه قسمت خارجی خودرو، نیاز به قطعات صاف و صیقلی داریم. سنگ زنی و پرداخت غلطک برای تولید قطعات خودرو مانند چرخ ها، موتورها و بدنه خودرو استفاده می شود. بدین وسیله، عناصری که گفتیم به راحتی آماده شده و در کنار هم تشکیل یک خودروی ایده آل را میدهند.
صنایع الکترونیک
سنگ زنی و پرداخت غلطک برای تولید قطعات الکترونیکی مانند ترانزیستورها، خازن ها و مدارها استفاده می شود. تولید قطعات با کیفیت و سطح مناسب موجب میشو که آزمایش ها به شکلی دقیق تر و راحت تر انجام شود. نتیجه چیست؟ رسیدن به دستاوردهای بزرگ تر.
صنایع نفتی
سنگ زنی و پرداخت غلطک برای تولید قطعات نفت و گاز مانند پمپ ها، شیرها و لوله ها استفاده می شود. این موضوع به خصوص در کشورهای نفت خیز مانند کشورهای خاورمیانه به طور بیشتری مورد توجه قرار میگیرد. آن ها با استفاده از این روش میتوانند صنایع اینچنینی خود را گسترش دهند.
صنایع پزشکی
میدانید که علم پزشکی مهم ترین دانش در حفظ حیات انسان بوده و هست. حساسیت های بالایی نیز برای دستگاه های پزشکی وجود دارد. به این صورت که کوچکترین خطا میتواند فاجعه به بار بیاورد. سنگ زنی و پرداخت غلطک برای تولید قطعات پزشکی مانند ایمپلنت ها، ابزار جراحی و تجهیزات پزشکی استفاده می شود.
مقایسه سنگ زنی و پرداخت غلطک
سنگ زنی و پرداخت غلطک هر دو فرآیندهای ماشین کاری هستند که برای ایجاد سطحی صاف و صیقلی بر روی قطعات فلزی استفاده می شوند. با این حال، تفاوت های کلیدی بین این دو فرآیند وجود دارد. با همه مواردی که گفته میشود، در نهایت انتخاب روش دلخواهتان به عوامل مختلفی بستگی دارد. از جمله این عوامل میتوانیم به نوع قطعه، دقت مورد نیاز و همچنین بودجه اشاره کنیم. تفاوت های اصلی این دو روش شامل موارد زیر میشود.
در سنگ زنی، سنگ سنباده به صورت چرخشی حرکت می کند و قطعه را در یک مسیر ثابت می چرخد. در پرداخت غلطک، قطعه بین دو غلطک چرخاننده قرار می گیرد و غلطک ها قطعه را به صورت همزمان ساییده می شوند. درواقع در روش سنگ زنی نیاز به نیروی انسانی برای کنترل سنگ است اما در پرداخت غلطک خیر.
سنگ زنی معمولاً فرآیندی سریع تر از پرداخت غلطک است. چرا این را میگوییم؟ زیرا ابعاد قطعات در سنگ زنی، کوچکتر از ابعاد قطعات در پرداخت غلط است. به همین دلیل سرعت انجام فرایند سنگ زنی، سریع تر سرعت انجام فرایند در روش پرداخت غلطک است.
سنگ زنی معمولاً فرآیندی گرمتر از پرداخت غلطک است. این به این دلیل است که در روش پرداخت غلطک، توان مصرفی موتور به طور خودکار افزایش مییابد. همچنین به دلیل برقی که به میزان بیشتر به آن میرسد، میزان گرمای آن کاهش مییابد.
آینده سنگ زنی و پرداخت غلطک
شاید سوال برای شما پیش بیاید که آیا سنگ زنی و پرداخت غلطک در آینده هم مورد استفاده قرار میگیرند؟ قطعا جواب ما مثبت است. سنگ زنی و پرداخت غلطک فناوری های مؤثر و کارآمدی هستند که به طور گسترده ای در صنایع مختلف مورد استفاده قرار می گیرند. بخش از این صنایع که صنایعی حیاتی هم هستند را در قسمت های پیش بررسی کردیم. انتظار می رود این فناوری ها در آینده نیز به رشد خود ادامه دهند. چرا این را میگوییم؟ چون دنیا هر روز به سمت پیشرفت حرکت میکند. پس نیاز است که بعد ها و در صنایعی مانند ساختمان سازی، دکوراسیون و غیره نیز از این روش های مفید بهره ببریم.
هزینه سنگ زنی و پرداخت غلطک
هزینه سنگ زنی و پرداخت غلطک به عوامل متعددی بستگی دارد.
اولین عامل نوع غلطک است. غلطک های فلزی معمولاً گران تر از غلطک های پلاستیکی هستند.
عامل دوم اندازه غلطک است. غلطک های بزرگتر معمولاً گران تر از غلطک های کوچکتر هستند.
عامل بعدی میزان آسیب دیدگی غلطک میباشد. اگر آسیب زیادی دیده باشد، هزینه سنگ زنی و پرداخت آن بیشتر خواهد بود.
عامل بعدی، نوع سنگ زنی است. سنگ زنی خشن معمولاً ارزان تر از سنگ زنی ظریف است. همچنین پرداخت با ساب معمولاً ارزان تر از پرداخت با پولیش است.
اما اگر بخواهیم مقایسه ای بین قیمت های آن ها داشته باشیم، هزینه پرداخت غلطک معمولاً کمتر از هزینه سنگ زنی آن است. البته اینها فقط به عنوان یک راهنمای کلی هستند و ممکن است در مناطق مختلف متفاوت باشند. سه مدل از انواع سنباده را میتوان به عنوان بهترین ها معرفی کرد.
انتخاب صحیح سنباده
سنباده ها همگی با یک هدف مشترک ساخته میشوند. با هدف صاف و صیقلی کردن سطوح مختلف. علی الخصوص فلزات. سنباده ها با توجه به متریال ساخت، دارای کیفیت های متفاوتی هستند. ممکن است بعضی از آن ها به سرعت و با دوبار استفاده فرسوده شوند. اما گاهی هم ممکن است که بتوان از برخی سنباده ها به دفعات استفاده کرد. در ادامه برخی از بهترین مدل های سنباده را به شما معرفی میکنیم:
یکی از بهترین انواع سنباده است. به عبارتی دیگر، یک ساینده مصنوعی است که ماندگاری بالایی دارد. همچنین میتوان از آن جهت صاف و صیقلی کردن سطح فلزات و حتی چوب های سخت استفاده کرد.
یکی دیگر از بهترین و با دوام ترین انواع سنباده است. این سنباده ها برای صیقل دادن فلزاتی نظیر فولاد، آلومینیوم و برنز بسیار مناسب هستند و به این راحتی ها نابود نمیشوند.
به جرعت میتوان گفت که این نوع از سنباده، باداوم ترین و بهترین نوع سنباده است. ساینده مصنوعی سیلیکون کاربید میتواند برای سنباده زنی متریالی مثل پلاستیک، فلز، چوب سختريال چوب نرم و حتی سنگ به کار برود.
از همراهی شما عزیزان با ما در این مقاله سپاس گزاریم. همانگونه که دیدید در این مقاله جامع، به بررسی سنگ زنی و پرداخت غلطک پرداختیم. همچنین تاریخچه ای کوتاه از آن ها را به شما گفتیم و مزای و معایب آن ها را بررسی کردیم. با مقایسه ای که در این مقاله انجام شد، قطعا راحت تر میتوانید تصمیم بگیرید که بهتر است از کدام روش برای فعالیت های خود استفاده کنید. پیش از هرچیز فراموش نکنید که اگر در این زمینه تخصص کافی ندارید، حتما با یک متخصص مشورت کنید. امیدواریم که نکاتی که در این مقاله گفته شد مورد توجه شما قرار گرفته و مفید بوده باشد. گروه صنعتی مبناپایا با در اختیار داشتن ابزارهای حرفه ای و تخصصی، آماده شروع همکاری با شما عزیزان میباشد. شما میتوانید جهت اطلاع از شرایط، قیمت ها و همچنین دریافت مشاوره رایگان، با کارشناسان ما در تماس باشید.